gototopgototop

همایش ها و نششست ها

معرفی تازه های نشر

اوقات شرعی



نقشه هواشناسی فارس

نقشه گردشگری فارس

آمار بازدید کنندگان

mod_vvisit_counterکل بازدیدها734871
 46 مهمان حاضر

اهدای عضو اهدای زندگی

اوضاع تاریخی شیراز از زمان تیمور تا کریمخان زند PDF چاپ نامه الکترونیک
مشاهیر و بزرگان فارس

اوضاع تاریخی شیراز از زمان تیمور تا کریمخان زند

 

 

بخش اول: از زمان سلطنت تیمور تا اواخر سلطنت نادر

شهر شیراز کرسی ایالت فارس اگرچه به سبب موقعیت مناسبش همیشه در جزو شهر‌های بسیار مهم ایران به حساب می‌آمده ولی در دوره فرمانروایی آل اینجو و آل مظفر چون همانند عصر دیالمه عنوان پایتختی داشته دارای اهمیت و مزیت ویژه‌ای بوده است. با فتح شیراز و انقراض سلطنت آل مظفر به توسط امیر تیمور این مقام و مزایا تا حدودی از آن سلب گردید تا اینکه در سال 1180 مجددا کریمخان زند آن‌جا را تختگاه خود قرار داد و موج رونق پیش از پیش آن گردید بنابراین شهر مزبور طی نزدیک به چهارصد سال یعنی در ایام فرمانروایی تیموریان، قره قوینلوها، آق قوینلوها، صفوی‌ها و افشارها و مدتی پس از آن اهمیتی بیش از کرسی یک ایالت که در آن‌جا حکام منتخب از جانب سلاطین سلسله‌های مذکور امور فارس را حل‌و‌فصل می‌نمودند نداشته و به عبارت دیگر تنها یکی از مناطق حاکم نشین آنان محسوب می‌شده است. حال با توجه بدین شرح مختصر به بررسی وقایع تاریخی آن شهر در ادوار فوق الذکر می‌پردازم.

حکمرانی امیرزاده عمر شیخ: تیمور قبل از عزیمت از شیراز به هنگام تعیین حکام و داروغه‌های کرمان و یزد و ابرقوه، حکمرانی فارس را به فرزند خود عمر شیخ سپرد و عده‌ای از امرای لشکری را به خدمت او گمتشت و او را برای انقیاد کشیدن اهالی مناطق و قلاعی که هنوز دست از مبارزه نکشیده و از قبول ایلی سرباز می‌زدند مأمور ساخت. به موجب آن فرمان، عمر شیخ در مقر حکمرانی در فارس یعنی شیراز قرار گرفت و پس از چندی به جز بایقرا دیگر فرزندان خود را که در اوزکند به سر می‌بردند بدین شهر فراخوان خواند. او اندکی بعد از استقرار به منظور انجام مأموریتش ابتدا طی یک سال مجاهدت موفق به فتح قلعه اصطخر، فرک و شهریاری گردید و اهالی آن مواضع را به اطاعت درآورد و سپس برای کمک و مساعدت به لشکریانی که با وجود محاصره کردن قلعه سیرجان هنوز به گشودن آن موفق نشده بودند بدان ناحیه عزیمت نمود.

امیر تیمور مدتی پس از فتح بغداد در سال 795 و فرار سلطان احمد جلایر به شام، به هنگام حرکت به سوی دیار بکر تصمیم گرفت که سپاه بیشتری مجهز نموده به شام و مصر لشکرکشی نماید. بدین مقصود در سال 796 رسولی به نزد عمر شیخ فرستاد و به وی دستور داد که بی درنگ به همراه سپاهیانش به او ملحق شود. چون این پیام در سیرجان به عمر شیخ رسید وی امر محاصره و تسخیر قلعه را به امیر ایدکوی برلاس حاکم کرمان و شاه شاهان والی سیستان و نیز علی سدوز سپرد و خود به شیراز آمد و پس از تمشیت امور و واگذاری اختیارات فارس به امیر سونجک به همراه لشکریان خود از طریق شولستان و کوه کیلویه عازم دیار بکر شد. در بین راه او و سپاهیانش به قلعه کوچکی به نام خرماتو رسیدند که در آن عده قلیلی از مردم سکونت داشتند. امیر زاده از ساکنان آن محل خواست که که مقداری غله و علوفه در اختیار او قرار دهند و چون آنان امتناع نموده و تمرد کردند او برای دادن فرمان یورش به بالای تپه بلندی واقع در مجاورت قلعه صعود نمود. در اثنایی که شاهزاده برای بررسی موقعیت قلعه به نظاره ایستاده بود یکی از قلعگیان تیری به سوی انداخت. این تیر به شریان عمر اصابت کرد و وی در دم جان سپرد. اشکریان فارس در پی این پیشامد به قهر و غلبه تمام قلعه را تسخیر و ویران ساخته و همه ساکنان را به قتل رسانیده و واقعه را به توسط یکی از خواص به نام توکل بهادر به امیر تیمور خبر دادند. امیر تیمور مراسم تعزیت به جا آورده و حکمرانی فارس را به پیر محمد فرزند مقتول ارزان داشت و به او فرمان داد که جنازه پدرش را ابتدا به شیراز حمل سپس به شهر کش منتقل و در مزار خانوداگی واقع در جوار آرامگاه شیخ شمس الدین کلار دفن نماید. صاحب ظفرنامه پس از شرح آن حادثه که در اواسط زمستان سال 776 اتفاق افتاد راجع به فرمان تیمور دایر به انتقال نعش امیر شیخ و محل تدوینش چنین می‌نویسد:

((...... و امیرزاده پیر محمد با امرای پدرش و اوج قرا متوجه شیراز شد و نعش شاهزاده شهید را از موضع خرماتو به شیراز نقل کردند و به مرقدی غاریتی بسپردند و بعد از چندگاه خواتینش سونج قتلغ آغا و بیک ملک آغا و ملکت آغا و پسر او امیرزاده اسکندر که در صغر سن بود در شیراز مانده، نعش را از شیراز به کیش بردند..... و در آن‌جا بقعه‌ای را که از مستحدثات حضرت صاحبقرانی است دفن کردند......))

 


 
میهمانان نوروزی خانه زینت الملک PDF چاپ نامه الکترونیک
جاذبه های گردشگری

ایرانی بودن همواره با رفتاری خاص در دنیا مشهور است. رفتاری آمیخته به خون گرمی صمیمیت میهمان نوازی و البته پیچیدگی ها زیاد. این رفتار که در قالب فرهنگ ایرانی شناخت می شود دستاورد تمدنی است که از هزاران سال پیش در این سرزمین وجود داشته و اساسا مسئله ­ی هویت، ریشه در تاریخ هر ملت دارد. منطقه فارس و علی الخصوص شیراز به عنوان مهد تمدن ایرانی در تمامی ادور تاریخی انتقال دهنده فرهنگ ایرانی بوده است. تمامی مظاهر تمدنی از تخت جمشید گرفته تا دیوان حافظ، بوستان گلستان سعدی و خانه زینت الملک همه و همه فرهنگیست که آمیخته با جان و هویت هر ایرانی است.

خانه زینت الملک یکی از معماری های شاخص دوران معاصر ایران است. جایی که هنر ایرانی با سبک های مدرن دنیا تلاقی میکند. این خانه هم مرزی به شگفتی های دوران کهن ایران است هم دورازه ای به تحولات دوران جدید آن. هنرهای ظریف به کار رفته در گچ بری ها و آیینه کاری ها از چشم نواز ترین مناظر این اثر شکیل تاریخی است. سبک معماری ایرانی آن هم عفاف شرقی در مسئله­ ی اندرونی را دارد هم دمای مطبوع در زمستان و تابستان با ایوان های شمالی  و جنوبی.تمامی این زیبایی و مهندسی اصیل موجب شده که خانه زینت الملک به یکی از جای های دیدنی شیراز تبدیل شود.


 

در تعطیلات عید نوروز خانه زینت الملک زیبا تر از همیشه پذیرای میهمانان عزیز است.

 
زیباترین باغ شهر راز (شیراز) PDF چاپ نامه الکترونیک
جاذبه های گردشگری


باغ ارم

 

بی تو اگر به سر شدی زیر جهان زبر شدی

باغ ارم سقر شدی بی تو به سر نمی شود

شاید بارها این نام را شنیده اید ! در شعرهای بزرگانی چون مولوی یا در داستانهای قدیمی ، در آنجا که نظامی در ماجرای دلدادگی بهرام و دختر پادشاه نقل کرده بشرط گذاشتن شهری را در چین :

شهری آراسته چو باغ ارم

هر یک از مشک برکشیده علم

و یا بارها در شعر پارسی سرای این دیار حکیم ابوالقاسم فردوسی :

زفرش جهان شد چو باغ بهار

هوا پر ز ابر و زمین پر نگار

از ابر اندرآمد به هنگام نم

جهان شد به کردار باغ ارم

 

 

 

در گوشه ای از شمال غربی شهر شیراز، باغ زیبایی خودنمایی می کند که در گذر سال ها، سرد و گرم روزگار را چشیده و پابرجا مانده است تا امروز بینندگانش را مسحور زیبایی های خود کند و به لحظاتشان رنگی تازه ببخشد. نامش باغ ارم است که در فاصله کمی از کوه های شمالی شیراز (باباکوهی) قرار گرفته و در سمت جنوب آن رودخانه خشک شیراز دیده می شود که از شرق به غرب امتداد دارد. این باغ یکی از زیباترین باغ های استان فارس و حتی کل کشور است که گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به سوی خود می کشاند و با داشتن درختان سر به فلک کشیده و گل های رز دلبری می کند و هر چشمی را به خود خیره می سازد. به گزارش خبرگزاری صدا و سیما :۱۸ هزار نفر در یکم فروردین و ۲۵ هزار نفر دوم فروردین ماه از مجموعه باغ گیاه شناسی ارم دیدن کردند. حمیدرضا ستاری ادامه داد: بیشترین تعداد بازدیدکنندگان از باغ ارم مربوط به سوم فروردین است که ۳۰ هزار نفر از این باغ دیدن کردند. وی گفت: بازدید گردشگران از باغ ارم در چهارم فروردین ۲۸ هزار نفر بود

 

 

 

تاریخچه باغ ارم

با وجود مطالعات و بررسی های فراوان، هنوز هم از تاریخ ساخت و بنیان‌گذار اولیه باغ ارم شیراز، اطلاعاتی در دست نیست اما وجود نام این باغ در سفرنامه های مربوط به قرن دهم و یازدهم هجری حکایت از وجود آن در زمان های مذکور دارد. نشانه های دیگری نیز وجود این باغ را در دوره سلجوقیان و در تمام دوره آل اینجو و آل مظفر و گورکانیان تایید می کنند و با توجه به حاکم بودن سیستم فئودالی ر جامعه ی آن زمان، به احتمال زیاد، صاحبان و بانیان ایجاد این باغ ارزشمند، حاکمان وقت بوده اند. در این میان این احتمال مطرح است که اتابک قراچه که از طرف سنجر سلجوقی، حکومت فارس را بر عهده داشته، دستور احداث این باغ را داده است.

بعد از اتابک تا به قدرت رسیدن شاه شیخ ابواسحاق اینجو که احتمالا باغ را در اختیار داشته، اطلاعاتی از نحوه مالکیت این باغ در دست نیست. این شاه در سال ۷۲۰ شمسی بر تخت نشست و در سال ۷۳۴ شمسی کشته شد. احتمالا، آل مظفر پس از انقراض سلسله آل اینجو مالکیت باغ را در دست گرفته و برخی شواهد نشان می دهند در عهد شاه منصور، آخرین پادشاه این خاندان که به دست گورکانیان به قتل رسید، باغ در نهایت شکوه و زیبایی بوده است. آن گونه که از نوشته های جهانگردان بر می آید، این باغ از زمان صفویه به بعد آباد و باشکوه بوده و منابع تاریخی از سازندگی و بهسازی آن در زمان زندیه و توسط کریم‌خان زند سخن می گویند. از اواخر دوره زندیه به مدت بیش از هفتاد و پنج سال باغ ارم در تصاحب سران ایل قشقایی قرار داشت. خاندانی به نام جانی خانِ قشقایی از دوره فتحعلی شاه قاجار با سمت ایلخانی و ایل بیگی بر ایل قشقایی فرمانروایی می‌کردند و ارم را به عنوان مقر فرمانروایی خود در شهر شیراز برگزیده بودند. جانی خان، نخستین ایلخان این خاندان، و پسرش محمد قلی خان، عمارتی را در این باغ بنا نهادند و در نهایت شکوه ساخت آن را به پایان رساندند. در اوایل دوره قاجاریه، مالکین سابق باغ ارم که بعضی از سران ایل قشقایی بودند در گوشه‌ای از این باغ به خاک سپرده شدند اما تا به امروز اثری از قبور آنها به دست نیامده است. شواهد نشان می دهند که ساختمان عمارت این باغ تا دوره ناصرالدین شاه قاجار پابرجا بوده اما حاج نصیرالملک شیرازی باغ را از خاندان ایلخانی خریداری کرده و احتمالا با حفظ اساس ساختمان، عمارت فعلی موجود در باغ را بنا نهاده است. پس از درگذشت وی در حدود سال ۱۲۷۲ هجری شمسی، تزئینات بنا و بعضی قسمت های نیمه کاره توسط ابوالقاسم خان نصیرالملک، داماد و خواهرزاده او، تکمیل می شود.

فرصت‌الدوله شیرازی در آن زمان چنین توصیفی را از باغ ارائه می دهد:

بستانی است بی مثال و گلشنی است بهشت تمثال ...، سروهایش سر به افلاک کشیده، عماراتی دارد شاهانه مشتمل بر تالاری که به واسطه دو ستون قوی پیکر برپاست و ارسی‌ها، گوشواره‌ها و اتاق ها و رواق های دیگر را از فوقانی و تحتانی داراست. آبشارهای متعدده از هر جانب آن روان است و سبزه‌های اطراف جویش چون خط بر گرد عارض نوش لبان. بنای اول آن را محمد قلی خان ایلخانی نهاده سپس مرحوم حاجی نصیرالملک خریده و حکم به بنیاد عمارات مذکور داده. حاجی محمد حسن معمار... آن بنا را برآورده باغی دیگر برآن افزوده‌اند. آن نیز هوایش معطر است...، خلوتی دیگر دارد که نارنجستانش نام نهاده‌اند. باربند و کوشکی هم برای آن قرار داده‌اند.

گیاهان باغ

تنوع گیاهی در باغ ارم، بسیار بالاست و گیاهان بسیاری از اقصی نقاط جهان در آن به چشم می خورند؛ به شکلی که باغ به شکل یک نمایشگاه از انواع گل‌ها و گیاهان به نظر می رسد و با انواع گل های زینتی و گونه های گیاهی، به عنوان باغ گیاه شناسی دانشگاه شیراز برای گسترش آموزش و پژوهش علوم گیاهی استفاده می شود.

پوشش گیاهی این باغ را می‌ توان به ۲ دسته تقسیم کرد:

۱- درختان و گیاهان غیر مثمر که شامل سروناز، افرا، ارغوان، سیاه بید، کاج، بید مجنون، بید مشک، زبان گنجشک، سپیدار و اکالیپتوس می باشند و سروناز آن با ۳۵ متر بلندی، به عنوان بلندترین سروناز شیراز شناخته می شود.

جالب ترین قسمت باغ، گذرگاهی است که از شرق به غرب در وسط باغ احداث شده و در دو طرف آن درختان سرو به چشم می خورند. در میان این درختان، سرو بلند قامتی با ۳۵ متر ارتفاع و هزاران سال قدمت وجود دارد که از دور توجه هر کسی را به خود جلب می کند. این درخت، بلندترین سرو شیراز است که به علت موزون بودن آن را سروناز می خوانند. در پای این درخت، تاکی تنومند و کهن وجود دارد که شاخه های آن از پای تا سر درخت را در آغوش گرفته و جلوه ای خاص به آن بخشیده اند.

از درختان که بگذریم، گیاهان تزیینی نیز جلوه ای دیگر به باغ داده و انبوه گل های رز، لباسی بهشتی را به آن پوشانده اند. گلستانی از گل های رز در ضلع غرب و شمال غربی باغ وجود دارد که از نظر تنوع و تعدد انواع گل رز در کشور ما بی نظیر و در کشورهای همجوار و آسیا کم نظیر است و در آن نزدیک به ۲۰۰ گونه رز را می توانید ببینید.

به جز گل های رز، انواع دیگر گل های موجود در باغ ارم عبارتند از:

درختچه های زینتی دارای گل های زیبا همچون یاس خوشه ای، نسترن، یاس زرد، سنبل درختی، توری، گوجه گل، به ژاپنی، هلو گل، طاووسی، ژاله، سیب گل و ابریشم.

درختچه های زینتی دارای برگ های زیبا همانند سه رنگ، ماگنولیا، سرو خمره ای، برگ بو، سرو نقره ای، پالم و فینیکس.

گل های یک ساله مقاوم به سرما همچون شب بو، بنفشه، مروارید، زبان در قفا، میمون، عدسی، همیشه بهار، قرنفل، میخک و مینا چمنی که بذرشان در اوایل شهریور ماه کاشته می شود و بوته های آن پس از گل دادن از اواخر زمستان تا اوایل تابستان از بین می روند.

گل های یک ساله حساس به سرما مانند آهار، بگونیا، پریوش، ابری، اطلسی، جعفری، تاج خروس، مینا، گل ناز، گل خشک، گل حنائی، رعنا زیبا، سلوی، شاه پسند، ستاره، فلفل زینتی و گیلاس زینتی که از اوایل اسفند ماه کاشته می شوند و بوته های آن پس از گل دادن از اوایل تابستان، براثر سرمای زمستان از بین می روند.

گل های پیاز دار که عبارتند از: آلاله، اختر، کوکب، شیپوری .

بوته های دائمی گل دار شامل: داودی، مارگریت، خورشیدی و کوکب کوهی.

گیاهان دائمی پوششی همچون پیچ تلگرافی و گیاهان رونده مانند گل ساعت، گلیسین، پاپیتال، آبشار طلائی، پیچ برفی، پیچ امین الدوله و پیچ اناری.

گیاهان یک ساله رونده، شامل: نیلوفر و کدوی زینتی.

گیاهان حصاری که از آن جمله می توان به شمشاد و برگ نو اشاره نمود.

گل های گلخانه ای که برخی از آنها به صورت اختصاصی در گلخانه باغ ارم نگهداری و پرورش داده می شوند و برخی دیگر علاوه بر پرورش در باغچه ها، در گلخانه هم موجود هستند. این گل ها عبارتند از: کاغذی، سینره، حسن یوسف، بگونیا، شویدی، گردی، گیلاس زینتی، فلفل زینتی، فونیکس، برگ انجیری و برگ بیدی.

۲- درختان مثمر که شامل انار، ازگیل، نارنج، خرمالو، گردو، زردآلو، بادام، سیب، به و گلابی می باشند و محصول اصلی باغ، در درجه اول انار و در درجه دوم مرکبات است