gototopgototop

همایش ها و نششست ها

معرفی تازه های نشر

کتاب خیابان کریم خان زند شیراز (همراه با بررسی تاریخی، اجتماعی محله پشت استانداری) با دیدی تاریخی و مردم شناسی در پی توصیف و تحلیل پیشینه تاریخی این قسمت مهم از شهر شیراز است....

اوقات شرعی



نقشه هواشناسی فارس

نقشه گردشگری فارس

آمار بازدید کنندگان

mod_vvisit_counterکل بازدیدها642969
 91 مهمان حاضر

اهدای عضو اهدای زندگی

حمله مغول و آثار فرهنگی آن PDF چاپ نامه الکترونیک
فارس شناسی

یکی از مواقف تاریخی ملت ایران که دارای ضد و نقیض‌های بسیار زیادی است دوران حمله مغول و آثار آن است. مغول‌ها که قومی وحشی به شمار می‌آمدند با حمله بی امان خود به سرزمین‌های آباد آن زمان آن چه به یاد می‌آید خرابی از خود به جای گذاشتند. امام حضور آنان در ایران زمبن عواقبی از خود بر جای گذاشت که حاصل آن آثار فرهنگی و تمدنی ماندگار است. در اوایل قرن هفتم هجری قمری حمله مغول به ایران آغاز شد. وقتی سعدی ۲۳ ساله بود چنگیز خان به ایران حمله کرد. با حمله مغول به ایران اوضاع کاملا ناامن شد. جهان گشایی مغولان ابتدا از شمال دریای خزر آغاز گردید و بخشی از اروپا را هم دربرگرفت. بعد از آن به شمال و شمال شرقی ایران و سپس به تمام ایران تسری یافت. مغولان به هر جا می‌رسیدند جز ویرانی و کشت و کشتار از خود باقی نمی‌گذاشتند. شهر نیشابور را که از جمله شهر‌های آباد خراسان بود با خاک یکسان کردند و حتی گربه‌های آنان را هم کشتند. شهر را شخم زدند و بر روی آن گندم کاشتند. در استان فارس با درایت اتابکان فارس تخریب کم‌تر صورت گرفت و نسبت به دیگر بخش‌های کشور امنیت بیش‌تری وجود داشت. این وضعیت اندیشمندان دیگر مناطق را به سوی شیراز مرکز استان کشاند و در فضای امن به وجود آمده رونق علمی جهان اسلام به حیات خود با ترس و لرز ادامه داد. در این جا بود که شخص عالم و آگاهی چون سعدی ذریافت که برای حفظ میراث فرهنگی جهان اسلام لازم است این گنجینه‌ به سینه‌ها  سپرده شود. از این رو تحت حمایت خاندان زنگی به تألیف بوستان و گلستان پرداخت و این دو اثر جاوید را به وجود آورد. همین کار در آناتولی و شهر قونیه توسط جلال الدین رومی انجام شد. کتاب مثنوی معنوی رومی نیز در همین اوان در آن دیار تدوین شد و بخش دیگری از گنجینه جهان اسلام از طریق آن به سینه‌ها سپرده شد.

امنیت سیاسی خطه فارس به دیگر اندیشمندان نیز اجازه تفکر داد و مکتب فلسفی شیراز در قرن‌های هفتم، هشتم و نهم جان گرفت و برگ زرین دیگری به برگ‌های درخشان فرهنگی این سرزمین افزود. خاندان دشتکی‌ها و دیگرانی مانند جرجانی به این مکتب رونق بخشیدند. هنرمندان شیرازی نیز هنر آفریدند و به این ترتیب مغول نتوانست تجلی فرهنگ اسلامی را در جنوب ایران مانع شود.

سرزمین پهناوری که به دست مغولان افتاده بود نیاز به اداره داشت. با فکر‌های کوچک نمی‌شد این سرزمین بزرگ را اداره کرد از این رو مغولان دست به دامن دانشمندان ایرانی شدند و خواجه نصیر الدین طوسی، عطاملک جوینی و خواجه شمس الدین جوینی اداره امور کشور را به دست گرفتند. این مدیران ارشد، هلاکوخان را یاری دادند و خواجه رشید الدین فضل الله به جان غازان خان رسید. اما این حکایت نه برای حفظ مغولان بلکه برای حفظ جامعه و نگهبانی از دستگاه سیاسی صورت گرفت و همه این بزرگان جان خویش را بر سر این کار گذاشتند و عاقبت به دست مغولان کشته شدند.

 

به طور کلی می‌توان گفت مغولان با حمله نظامی خود به قتل و غارت پرداختند و موجی از ترس و وحشت بر جامعه حاکم نمودند. در مقابل این موج یک موج فرهنگی از جانب ایرانیان برخاست. کتب ارزشمندی به دست امثال سعدی و مولوی نوشته شد. کالاهای فرهنگی دیگری مانند ساختمان‌های با معماری برجسته از طریق فرهنگوران دیگری تولید شد و اندیشه‌های نابی توسط آن وزیران از جان گذشته تراوش کرد. این حرکت‌ها موجی فرهنگی در مقابل موج تخریب مغولان ایجاد نمود و موجب شد تا حاکمان مغول دیری نگذرد که خود مسلمان شده و ضمن اختیار نام‎‌های اسلامی به برخی آبادانی‌ها نیز بپردازند. غازان خان مسلمان شد و نام محمود برگزید و به کمک خواجه رشید الدین فضل الله اصلاحات بسیار کرد و برادر او اولجایتو نام محمد گرفت و سلطان محمد خدا بنده شد. آرامگاه او در سلطانیه زنجان بزرگ‌ترین گنبد آجری دنیا را روی خود دارد. در واقع موج فرهنگی جهان اسلام آن روز، که اغلب در دست ایرانیان بود مغولان را مغلوب خود کرد. اما ناامنی فکری ادامه یافت و همین ناامنی موجب تدوین و عرضه محصولات فرهنگی ماندگاری در این دوره از تاریخ کشورمان گردید